Çocuklar Eleştirel Düşünme Becerisini Nasıl Kazanır?

Eleştirel düşünme, üst düzey bir zihinsel eylem biçimi olup, karşılaşılan durumlarla ilgili akılcı düşünerek sonuç çıkarmaktır. Çocukların farklı bakış açısı kazanması, sahip olduğu bilgileri doğru ve yerinde kullanması,  nesnel bir dünya görüşüne ve problem çözme becerisine sahip olması açısından oldukça önemlidir.

Ekran Resmi 2018 02 21 11.31.44 - Çocuklar Eleştirel Düşünme Becerisini Nasıl Kazanır?

Ne yazık ki eğitim sistemimiz çocuklarımızın eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek adına yetersiz kalmaktadır. Öğretmenlerde müfredatı, içinde bulundukları eğitim-öğretim yılı içinde tamamlamak zorunda olduklarından, derslerinde bu tarz düşünme etkinliklerine ya hiç yer verememekte ya da çok az zaman ayırabilmektedirler. Böylelikle, sadece ezbere dayalı öğretim yöntemleri ve ölçme-değerlendirme uygulamalarıyla çocuklar öğrendikleri bilgileri içselleştiremedikleri gibi pratik yaşantıdaki uygulamaları üzerine düşünme, sorgulama becerisi de geliştirememektedirler. Peki ne yapılmalıdır? Kalıplaşmış, ezbere dayalı, dayatılmış bilgiler yerine eleştirel düşünme becerilerine odaklı öğrenme ortamları ile öğrencilerin öğrendiklerini kendi bakış açılarıyla yorumlamasına ve düşüncelerini tarafsızca ifade etmelerine imkan sağlanmalıdır.

Dünyada başarılı olmuş pek çok kişinin ortak özelliği duygusal zeka kapasitelerinin yüksek olmasıdır. Yani, öğrendiğini kullanabilen, gerçek hayattaki uygulamaları üzerinde düşünen ve dönüştürebilen yani eleştirel bakış açısına sahip bireyler olmalarıdır. Aslında eleştirel düşünme becerisi ile duygusal zeka kapasitesi arasında çift yönlü bir ilişki vardır. Bu anlamda eleştirel düşünme becerisi kazandırılarak duygusal zeka kapasitesi de artırılabilir.

Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre 11-17 yaş aralığı, gençlerde hızlı değişimlerin olduğu, kimlik karmaşasından kurtulup sağlıklı bir benlik kazanılması gereken dönemdir. Bu dönemdeki gençler fikirlerini özgürce ifade etmeleri için teşvik edildiklerinde, sorgulamalarına izin verildiğinde ve düşünmeleri için gerekli koşullar sağlandığında, özerkliğin geliştiği bu süreci sağlıklı bir şekilde tamamlarlar. Bununla birlikte, eleştirel düşünme becerisi ile problem çözme yollarını da öğrenirler. Yani akıl yürütme yaparak, çeşitli kaynaklardan elde ettiği bilgilerden akla uygun sonuçlar çıkarır ve kararını akılcı zeminde savunurlar. Aynı zamanda,  eleştirel düşünen birey,  niçin ve nasıl düşündüğünün farkında olur. Yalnızca kendi düşünme süreçlerinin farkında değil, başkalarının düşünme süreçlerini de göz önünde bulundurur.

Ekran Resmi 2018 02 21 11.38.33 - Çocuklar Eleştirel Düşünme Becerisini Nasıl Kazanır?

Aileler bu beceriyi kazanması için çocuklarına bazı sorular sorarak onları düşünmeye, sorgulamaya teşvik edebilirler. Temelde bu soruların neler olması gerektiğini aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Bu ödevinin amacı nedir?
  • Senin uzun ve kısa vadeli amaçların nelerdir?
  • Bu bilgilerden nasıl bir anlam çıkarabilirsin?
  • Bu ödevi iyi yaparsan, bu sana hangi açılardan katkı sağlar?
  • Matematik problemlerini iyi çözmek ileride sana nasıl yararlar sağlar?
  • Bu konudaki görüşün nedir?
  • Daha iyi okuma becerisine sahip olman diğer derslerdeki başarını nasıl etkiler?
  • Bu kararından hayatın nasıl etkilenir?
  • Bu tarihi yorum sence hangi görüş açısıyla yapılmıştır?
  • Bu program/kitap sence hangi anlayışı yansıtmaktadır?
  • Bu konudaki görüşün nedir?

Bu yolla aile içi sohbetler derinleştirilerek ve zenginleştirilerek sürdürülürse çocuklar zamanla düşüncelerinin amacını keşfeder, düşünme sistematiğinin niteliğini artırır, bilgiler arasında ilişkiler kurmayı ve çıkarımlar yapmayı öğrenirler. Bu noktada ailelere düşen en önemli görev çocuklarını dinlemek, onların fikirlerine saygı duyduğunu hissettirmek ve sorgulayan bireyler olması için onları soru sormaya, düşünmeye teşvik etmek olmalıdır.

PAYLAŞ
Önceki İçerikİlişkilerde Sandığınızdan Daha Önemsiz Olan 8 Şey
Sonraki İçerikŞizofreni Nedir?
Özgün Özmen
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Bölümünü bitirdi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Orta Öğretim Alan Öğretmenliğinde ilk yüksek lisansını tamamladı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde Eğitim Yönetimi, Politikaları ve Teftişi bölümünde ikinci yüksek lisansını tamamlamıştır. Aynı zamanda America York University MBA alanında doktora derecesine sahiptir.

Yorum Gönder

Lütfen yorumunuzu giriniz.
İsminizi lütfen buraya giriniz