Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Bağımlılık insanoğlunun yaşadığı en büyük problemlerden biri. Özellikle uyuşturucu bağımlılığı son yıllarda en büyük toplumsal sorunların başında geliyor.

Bağımlılıkla mücadele edebilmek için öncelikle sorunu doğru tespit edebilmek gerek. Peki bağımlılık ile ilgili ne biliyoruz? Bu konuda çok farklı tezler olsa da insanların neden uyuşturucu kullandığını gerçekten bilenlerin sayısı oldukça az. Bu konuda ki en önemli soru ise şu; insanları bağımlı yapan uyuşturucu içindeki kimyasal maddeler mi ya da başka bir sebebi mi var?

Tarihte yapılan bazı deneyler bağımlılık konusunda ve bağımlılığın üstesinden nasıl gelineceği konusunda çok ciddi gelişmeler elde etti.

İşte bağımlıklıkla ilgili yanlış bildiğimiz ya da hiç bilmediğimiz gerçekler:

İnsan Neden Uyuşturucu Bağımlısı Olur?

Ekran Resmi 2018 01 22 12.08.32 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Bir insan 20 gün boyunca uyuşturucu kullanırsa 21. günde vücudu fiziksel olarak daha fazlasını arzular. Çünkü uyuşturucu içerisinde insanları bağımlı yapam kimyasal maddeler var. Uyuşturucu bağımlılığı budur. İşte yanılgılarımız burada başlıyor..

Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şey Yanlış

Ekran Resmi 2018 01 22 12.08.41 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Örneğin kalçanızı kırdığınızda hastaneye gidersiniz ve size yüksek miktarda diamorfin verirler. Diamorfin, uyuşturucudur.

Diamorfin tahmin edebileceğinizden çok daha güçlü bir uyuşturucudur

Ekran Resmi 2018 01 22 12.08.49 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Düşünün, çevrenizdeki hastanelerde uyuşturucu verilen bir sürü hasta var. Bu kadar uyuşturucuya maruz kalan insan varken birilerinin bağımlı olması gerekmez mi? Fakat bu durum incelendiğinde insanların bağımlı hale geldiğine dair bir bulguya rastlanılmadı. Peki o zaman neden hastanede uyuşturucu verilen insanlar bağımlı olmuyor.

Bağımlılık üzerine fareler ile birçok deney yapıldı

Ekran Resmi 2018 01 22 12.08.59 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Şu an bahsettiğimiz teori ise 20. yüzyılın ortalarında fare deneyleri ile kuruldu. Bir kafese tek başına bırakılan fare ile iki suluk koyulmuş. suluklardan birine kokainli su koyulurken diğerine normal su koyuluyor. Kurulan her deneyde fareler kokainli suya müptela olur ve içe içe ölürler.

Psikolog Bruce Alexander bu deneye farklı bir bakış açısı getirdi

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.07 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare ParkıFakat 1970’lerde Vancouver’dan psikoloji profesörü Bruce Alexander bu deneyle bir problem fark etti ve yeni bir bakış açısı getirdi: Fareler kafese koyulduklarında tek başınaydılar ve yapabilecekleri hiçbir şey yoktu kokainli su içmek dışında başka tercihleri zaten yoktu.

Deney Farklı Bir Yöntemle Tekrar Uygulamaya Koyulur

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.15 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare ParkıBu sefer kafesle çevrelenmiş bir fare pakı kurulur. Farelere farklı tercihler sunulur. Renkli oyun topları, oyun oynayabilecekleri tüneller ve çok sayıda fare vardır.

Tahmin Edildiği Gibi Deneydeki Farklılık İşe Yaradı

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.25 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Parktaki fareler içeriğini bilmediği için iki suluktaki suyu da dener. Sonrasında olanlar ise çok şaşırtıcıdır. Parktaki yaşamından memnun olan fareler kokainli suyu tercih etmezler. Genellikle normal olan suyu tercih ederler diğerinden sakınırlar önceki deneylerdeki farelere göre çok daha az kokainli su içerler ve hiçbiri ölmez.

Peki fareler üzerindeki bu durum insanlar için de aynı etkiyi yaratıyor mu?

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.33 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Bu durumun sadece fareler için geçerli olabileceğini düşünebilirsiniz elbette. Ama aslında herkesin bildiği bir olayda bunun insanlar için yaşanmış şekli de var. Vietnam Savaşı. Amerikalı askerlerin bir bölümü yüksek dozda uyuşturucu kullanıyordu savaşta. ABD’deki halk ise bu konuda çok endişeliydi. Savaş bitip askerler geri döndüğünde Amerika sokakları eroin bağımlısı dolacaktı. Ancak geri dönen askerler incelendiğinde şaşırtıcı bir durum görüldü. Askerlerin yüzde doksan beşi hiçbir tedavi görmeden bağımlılıktan kurtuldular.

Aslında insanlarda da durum farelerden çok farklı değildi

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.42 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Prof. Alexander Fare Parkı’ndan sonra deneylerini farklılaştırdı. İlk deneylerde olduğu gibi fareleri tek başına boş bir kafese koyarak 57 gün boyunca bağımlı hale getirdi. Bu deneyle beynimizin bir kere bağımlı hale geldikten sonra bağımlılıktan kurtulup kurtulamayacağıydı. 57 gün süren deneyin sonunda fareleri tekrar fare parkına aldı.

Bağımlılığın Zıttı Ayık Olmak Değil Bağ Kurmaktır

Ekran Resmi 2018 01 22 12.09.57 - Bağımlılık Hakkında Bildiğimiz Birçok Şeyin Yanlış Olduğunu Ortaya Koyan Bir Deney: Fare Parkı

Bulgular yine çok şaşırtıcı oldu. Fareler bir müddet yoksunluk krizi yaşasa da normal hayata geri dönmeyi başardı. İyi kafese girdiklerinde oyun topları, oyun tünelleri ve diğer fareler ile olan bağlantı onları kurtardı. Ve bu sonuçlar bu zamana kadar bildiklerimizle taban tabana zıt gerçeklerdi. Yazının başında da bahsettiğimiz gibi hastanede uyuşturucu verilen hastalar hastaneden çıktıklarında ailelerinin yanına, yani Fare Parkı’na dönerler. Sokaktaki bağımlılar ise boş kafesteki fareler gibidir.

Bu durum bağımlıları anlamak için çok daha derin bir içgörü sunar. İnsanların bağ kurmaya ilişki kurmaya ihtiyaçları vardır. İnsanlar bu şekilde yaşama bağlanır ve tatmin olurlar. Eğer birbirimizle bağ ve ilişki kuramazsak başka şeylerle bağ kurmak zorunda kalırız. Prof. Cohen’e göre “bağımlılık” sorunu hakkında tartışmayı bırakıp “bağ kurma” sorununu konuşmamız lazım. Tüm bağımlılıklar içimizdeki bir boşluğu, dışımızdaki bir şeylerle doldurabileceğimiz yanılgısının sonucudur.

Yani bağımlılığın zıttı ayıklık değildir, bağ kurmaktır.

Yorum Gönder

Lütfen yorumunuzu giriniz.
İsminizi lütfen buraya giriniz